نوعى و يا ظن شأنى و لا غير منظور از ظهور عرفى عبارتست از : كون الكلام بحيث يحمل عرفا على ذلك المعنى منظور از ظن نوعى عبارتست از : كون الكلام بحيث يحصل منه لنوع افراد البشر الظن بمراد المتكلم منظور از ظن شأنى در مقابل ظن فعلى عبارتست از اينكه : كلام بگونه‌اى باشد كه شأنيت و اقتضا و قابليت داشته باشد كه براى شنوندگان ظن به مراد بياورد اگرچه فعلا براى فلان شنونده و به همان بيننده در اثر وسوسه ظن به مراد حاصل نشود و يا براى فردى كه زود باور است قطع به مراد حاصل شود پس مناط در حجيت ظواهر عبارتست از ظهور كلام در مراد متكلم به ظهور عرفى و عقلائى البته ظهور كلام در مقصود متكلم بر دو قسم است : 1 - ظهور وضعى يعنى ظهورى كه از علم به وضع سرچشمه مىگيرد نظير ظهور اسد در حيوان مفترس در مثال رأيت اسدا كه از وضع واضع و علم مخاطب به آن ناشى مىشود 2 - ظهور با قرينه يعنى ظهورى كه بتوسط قرائن مقاليه و مقاميه براى كلام حاصل مىشود نظير ظهور اسد با كمك قرينه يصارع در رجل شجاع در مثال رأيت اسدا يصارع هركدام كه باشد فرقى به حال ما ندارد زيرا كه عند العقلاء اسد بدون قرينه ظهور در حيوان مفترس دارد و مع القرينه ظهور در رجل شجاع و در هر حال ظهور كلام متبع است مقدمه دوّم قضاوتهاى عرفى و عقلائى هم روى نوع و اكثريت است يعنى اگر كلامى براى عامه مردم گمان‌آور بود در حق همگان حجت است چه براى فلان شخص ظهور در مراد داشته باشد يا خير